Kalori Nedir?




Kalori kelime anlamı olarak herhangi bir maddeyi ısıtmak için harcanan enerji miktarı şeklinde açıklanabilir. Atmosfer basıncında bulunan bir gram saf suyun sıcaklığını bir santigrat derece arttırmak için gereken enerji miktarı 1 kaloridir. Maddelerin kimyasal reaksiyon ısıları ile erime buharlaşma ısıları her zaman kalori cinsinden ifade edilir. 1 kalori yaklaşık 4.18 Joule’e eşittir. Tarihte ilk defa Nicolas Clêment tarafından 1824 yılında ısı birimi olarak kullanılmıştır. 1841 ve 1867 yılları arasında İngiliz ve Fransız sözlüklerine “ Calorie “ olarak girmiştir. Kökeni Latince ısı anlamına gelen “ calor ” sözcüğünden gelmektedir.

Genelde besin programlarında ve günlü hayatımızda yiyeceklerin vücuda sağladığı enerji değerlerini belirlemek açısından kullanılmaktadır. Bu sayede insanlar hangi gıdaların enerjisinin az ya da çok olduklarını basit yoldan öğrenmektedirler. İnsan vücudu günlük aktivitelerini yapabilmek için dışarıdan alınacak enerjiye muhtaçtır ve bu ihtiyacın kaynağı yenilen gıdalardır. Alınan gıda miktarında düzenli davranılmadığında ortaya iki farklı sonuç çıkmaktadır.

Vücuda gerekli kalori miktarı sağlanmadığında yapılacak aktiviteler için gerekli enerji sağlanamayacaktır. Bunun sonucu olarak halsizlik, baş dönmesi, üşengeçlik, unutkanlık gibi durumlar ortaya çıkacaktır. Ayrıca bu durumu alışkanlık haline getiren bireylerde uzun vadede organ yetmezlikleri ve deri hastalıklarına kadar pek çok rahatsızlık yaşanabilmektedir. Nasıl ki aracımız yeterli yakıta sahip olmadığında çalışmayıp bizi yolda bırakıyorsa, vücut da gerekli yakıtını alamadığı zaman bir süre kendi kendine idare etmeye çalışacak fakat bir yerde pes edecektir.

Tam tersi durumda ise, kişi sürekli olarak gerektiğinden fazla besin tükettiğinde vücut bu fazla enerjiyi yakma işlemi sağlayamayarak vücutta yağ formunda biriktirmektedir. Birkaç günlük kısa vadelerde yakılamayan enerji daha sonra kısa yoldan harcanabilmektedir. Fakat haftalar boyu kişi sürekli aşırı gıda yüklemesi yapıyorsa önce vücudun göbek ve kalça gibi en hareketsiz bölgelerinde daha sonra da organ çevrelerinde yağlanmalar meydana gelecektir.

Bu yağ dokular uzun vadede sürekli birbirinin üstüne binerek aşırı kilo almaya ve en sonunda obeziteye sebep olacaklardır. Unutulmamalıdır ki kişi vücutta birikmeye başlamış yağları ne kadar erken fark edip egzersiz ve dengeli beslenme ile vücudundan atarsa o kadar faydalı olacaktır. Yerleşmiş yağ kabul edilen 1 seneden fazla vücutta kalan yağların yok edilmesi oldukça zor olmaktadır.

İnsanların günümüzde her türlü besinin ne kadar kalori içerdiğine ulaşması oldukça kolaydır. İnternet üzerinden veya türlü kaynaklardan bu değerlere ulaşılarak kişi basitçe de olsa kendi yemek programını oluşturabilmektedir. Bu program oluşurken dikkat edilmesi gereken besinlerin yalnızca kalori değerlerinden ziyade içerdikleri karbonhidrat, yağ, protein değerleri gibi önemli hususlara önem gösterilmesidir.

Besleyici değeri çok düşük olan gıdalar ile günlük kalori değerini doldurmaya çalışmanın kimseye bir faydası olmayacaktır. Aksine vücut ihtiyacı olan katkı maddelerini alamayacağı için çeşitli hastalıklara maruz kalabilecektir. Buna benzer biçimde bazı maddelerin çok fazla sindirilmesi de organları yorabileceği için her gıdanın makul miktarlarda tüketilmesi gerekmektedir.

İçerdiği kalori miktarı en az olan gıdalar yeşil sebzelerdir. Özellikle diyet zamanında kişiye bolca salata yenilmesi tavsiye edilmesinin temel nedeni budur. Tem ülkemiz damak tadına uygun olması hem de kişiyi yemeğin bolluğu açısından tatmin edebildiği için yeşil sebzeler günlük hayatta da fazlaca tüketilebilir. Sindirim ve boşaltım sistemlerine de faydaları büyük olduğundan bu tür rahatsızlıklara sahip olan insanların da her zaman baş tercihlerindendir.

Yemeden önce pişirilmesi gereken gıdalar için pişirme yöntemlerine göre ayrı kalori değerleri mevcuttur. Et gibi pişmiş halde yenecek gıdaların sağlıklı bir yaşam için yoğunlukla haşlama veya ızgara yöntemiyle pişirilmesi gerekmektedir. Haşlama yönteminde etlerin besleyici değerlerinde bir miktar düşü yaşansa da kızartma yöntemine göre vücuda çok daha fazla yarar sağlayacaktır.

Gıdalar kızartılırken üzerindeki yağ ne kadar süzülse de bir miktarı içine işlemiş halde kalacağı için boş yere vücuda yağ eklemesi yapılmış olmaktadır. Izgara yönteminde ise et kendi yağında pişip fazla yağını da dışarı bıraktığından geriye vücuda sadece yararlı olan kısımları kalmaktadır.

Ülkemizin beklide en büyük beslenme hatalarından birisi olarak görülen kuruyemişler ise genelde vücuda en az yağ içeren gıdaların yenmesi gereken akşam saatlerinde ve yemeklerden sonra tüketilir. Tam bir yağ ve kalori deposu olan kuruyemişler yatmaya yakın saatlerde tüketildiklerinde hem akşam yemeğinin üstüne ek olarak yığılıp sindirimi zorlaştıracak hem de vücut kendini dinlenme evresine alacağı için neredeyse hiç sindirilmeden yağ deposu olarak saklanacaklardır.

Bu yüzden eğer kişi kuruyemiş sevdasından vazgeçemiyor ise ya öğlen saatlerinde ya da akşam yemeği öncesi makul miktarlarda tüketmelidir. 100 gram kuruyemişteki enerji değerinin yaklaşık 300 gram orta yağlı ette bulunduğu düşünüldüğünde kalori miktarının fazlalığı gözler önüne serilmektedir. Acil enerji ihtiyacı duyulan zamanlarda ve kahvaltılarda ise fındık, badem gibi besleyici değeri yüksek kuruyemişlerin tüketilip vücudu güne hazırlamakta fazla bir sakınca bulunmamaktadır.

Kişi alması gereken kalori miktarını her ne kadar kendisi hesaplayabilse de uzun süreli bir diyet veya beslenme programına başlanmadan önce kan değerleri ölçülerek mutlaka bir uzman yardımıyla en uygun program hazırlanmalıdır. Bazı insanların kimi gıda maddelerinin az veya çok alınması durumunda hassasiyetleri meydana çıkabileceğinden, kişinin vücudunda negatif bir etki oluşmadan bu durum ve rahatsızlıkların önüne geçilmelidir.

Vücut günlük hayatın monoton ve durağan haliyle çoğu zaman alınan az miktarda kaloriyi yakmakta zorlanmaktadır. Bu yüzden sabah, öğle ve akşam saatlerinde kısa süreli de olsa vücudu harekete geçirecek ve metabolizmayı hızlandıracak dış etkenlere ihtiyaç vardır. Bir süre merdiven inip çıkma, hızlı tempoda 5 dakika yürüme, kültürfizik hareketleri, uygun ortam varsa birkaç mekik ve şınav gibi pek çok önemsiz görünen fakat çok fazla etkisi olan aktivite ile vücuda daha hızlı çalışması gerektiği mesajı verilebilir. Özellikle sabah uyandıktan sonra ve gece yatmadan önce yapılacak küçük egzersizler hem zinde kalmanıza hem de daha hızlı ve etkili bir kalori yakımı yapmanızı sağlayacaktır.

Kişi 5 ilâ 10 dakika arası egzersizi değersiz ve etkisiz gibi görebilir, fakat bu kısa süreli aktivitelerden sonra vücut eski sakin haline gelebilmek için bile en az yarım saat daha hareketli ve güçlü olmanızı sağlayacaktır. Uzun aralıklarla gün içinde kısa kısa yapılacak birçok benzer aktiviteyle siz farkında olmadan günün neredeyse 4 saati boyunca vücut gizliden gizliye bir nevi spor yapacaktır.

Dengeli kalori yakımının bir yolu ise gün içinde sık ve az gıda tüketmektir. Boş bir mideye düşen gıda çok daha hızlı ve etkili sindirilip yakılabileceğinden sadece üç öğünde bir anda yüklenip mideyi doldurmak yerine azar azar fakat birçok öğünde mideye girecek gıdalar anında enerjiye dönüşebilecektir. Ayrıca bu yöntemle beraber vücut uzun süreler aç kalmayacağı için bir sonraki öğünde yine önceki gibi az gıdaya ihtiyaç duyulacaktır. Böylece hem oburluğun önüne geçilerek nefse yenilip ihtiyaçtan fazlasının yenmesi ortadan kalmış olur, hem de iki öğün arasındaki enerji ihtiyacından doğan halsizlik ve bulantıların önüne geçilir.

Bu yazı Sağlık kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın